Batı’da başlayıp tüm dünyaya derin etkiler bırakarak yayılan modern bakış açısının, bugün “post” hâlini farklı toplumsal, ekonomik, kültürel vb. tezahürleriyle yaşamaya devam etmekteyiz. İçinde yaşadığımız dünyada postmodernizm temel nitelikleri itibarıyla küresel ölçekte daha da belirgin hâle gelmiştir. Bugün farklı çevrelerde kayan zeminlerin yaygınlaşması, doğru ve yanlış kategorilerinin belirsizleşerek birbirine iç içe girmesi, hayatın anlamına dair sabitelerin kayboluşu vb. tezahürlere bakıldığında postmodernizmin yaygınlaştığı daha da net olarak ortaya çıkmaktadır ve nihayetinde postmodernizm üzerinden konuşulması gereken temel mesele “hakikat”tir. Postmodernizmle birlikte gelen merkezsizlik düşüncesi, “doğru” ve “yanlış” kategorilerini anlamsızlaştırdığı gibi bir sabite olan hakikati de parçalamış ve geçersizleştirmiştir. Böylece insan bir sabite olarak “Tanrı”yı kaybettiğinden sübjektifliğin gerçekliğin yerine ikame edildiği muğlak düzlem üzerinde yaratılmaktadır. Zaten postmodernizmin “ne olsa gider” mottosu da bunu anlatmaktadır. İnsanın sabitesini kaybetmesinin ardından evren, nesne ve eşya ile kurmuş olduğu ilişkinin mahiyeti de değişmiş ve insan evreni eşya mahiyeti değiştirerek yeniden tanımlama cüretine girişmiştir. Bu sebeple eserimiz “Bir Hakikat Tasavvuru Sosyolojik ve Teolojik Okumalar” ismi ile vücut bulmuştur.

“İnsanlığın uzun tarihi bir yana; 1970’li yıllardan itibaren tecrübe ettiğimiz dünya, şaşkınlık yaratacak derecede hem çevrenin hem de insanın dönüşümüne şahitlik etmektedir. Modern dünyanın doğuşu zaten etkileri açısından bir kırılma ve ciddi bir dönüşümü meydana getirmiştir. Bu dönüşüm paradigmal bir nitelik taşıması sebebiyle eşya, evren ve Allah’a (c.c.) yaklaşımında ortaya çıkardığı farklılıklarla insanın sendelemesine sebep olmuştur. Batı’da başlayıp tüm dünyaya derin etkiler bırakarak yayılan modern bakış açısının, bugün “post” hâlini farklı toplumsal, ekonomik, kültürel vb. tezahürleriyle yaşamaya devam etmekteyiz.

İçinde yaşadığımız dünyada postmodernizm temel nitelikleri itibarıyla küresel ölçekte daha da belirgin hâle gelmiştir. Bugün farklı çevrelerde kaygan zeminlerin yaygınlaşması, doğru ve yanlış kategorilerinin belirsizleşerek birbiri içine girmesi, hayatın anlamına dair sabitelerin kayboluşu vb. tezahürlere bakıldığında postmodernizmin yaygınlaştığı daha da net anlaşılacaktır.

“Postmodernizm” kavramı bazı yaklaşımlarda entelektüel, elit bir çağrışım üzerinden ele alınmakta ve tartışılmaktadır. Ancak postmodernizmin daha sağlıklı anlaşılabilmesi için gündelik hayat içerisindeki tezahürleri”
üzerinden ele alınması bir zorunluluktur. Bu bağlamda gündelik hayatta insanı kuşatan bu problemlerin hangi düşünsel arka planla ilintili olduğu fazla düşünülmemektedir. Hâlbuki bu düşünsel arka plan çözülmeden insanı kuşatan külli problemlere dair bir strateji geliştirmenin imkânı kalmamıştır.

Bu minvalde postmodernizm üzerinden konuşulması gereken temel mesele **“hakikat”**tir. Postmodernizmle birlikte gelen merkezsizlik fikri, “doğru” ve “yanlış” kategorilerini anlamsızlaştırdığı gibi bir sabite olan hakikat kavramını da parçalamış ve geçersizleştirmiştir. Böylece insan bir sabite olarak **“Tanrı”**yı kaybettiğinden sübjektifliğin gerçekliğin yerine ikame olduğu bir meşruluk düzeni yaratılmaktadır. Zaten postmodernizmin “ne olsa gider” mottosu da bunu anlatmaktadır. İnsanın sabitesini kaybetmesinin ardından evren, insan ve eşya ile kurmuş olduğu ilişkinin mahiyeti de değişmiş ve nihayetinde eşyayı mahiyetini değiştirerek yeniden tanımlama cüretine girişmiştir. Bu sebeple eserimiz “Bir Hakikat Tasavvuru Sosyolojik ve Teolojik Okumalar” ismi ile vücut bulmuştur. Bu eser, son bir yıl içinde Milat Gazetesi ve Akademik Akıl sitesindeki yazıları muhtevidir.

Hiç şüphesiz böyle bir çalışmanın meydana gelmesinde birçok katkılardan bahsedilmelidir. Öncelikle bu çalışmanın yayınlanmasına vesile olan Şecere Yayınlarına teşekkürü bir borç bilirim. Her zaman olduğu gibi bu çalışmada da desteğini her zaman yanımda hissettiğim eşim H. Vicdan Tekin hanımefendiye şükranlarımı arz ediyorum. Çalışmamızın kültür dünyasına katkılarını temenni ederim.

Mustafa TEKİN
Üsküdar-2025

Bölüm I
Hakikat ve Din

Konu Sayfa
Hak(ikat) 15
Hakikat Niçin Önemlidir? 18
Hakikat İçimizde mi? 21
Hakikat Acı Verir 24
Hak(ikat) Tanrı’dır 27
“Hakikat”e Dikkat Çekmek 30
Hakikatten Korunmak 33
Hakikat(sizliğ)in Tezahürleri 36
Görüntüyü Kurcalama; Hakikate Odaklan 39
Hakikat Kumandayla Değiş(tiril)mez 42
Gerçekliğe Çıkmak 45
Gerçekliği İmajda Yaşamak 48
Adı Konulmamış Tanrı(lar) 51
Din Varlığı Kuşatır 54
Din Yaşam Tarzıdır 57
Din Hayatın Neresinde? 60
Dine Yönelik Sorgulamalar 63
Dinî Düşüncede Köksüzlük 66
Dinin Sağla(yama)dığı 69
Din İnsana Kendisini Göstermelidir 72
Din Kalpsiz Dünyanın Kalbi mi? 75
Din Hayata Yetişemezse 78
Din Anlayışı Gerçekliğin Neresinde? 81
Aşırı Metafizik 84
Esatir-i Evvelin 87
Cahiller Tarihte mi Kaldı? 90
Düşünsel Gettolaşma 93
Kitleselleş(tir)me 96
Yeni “Kültür” Stratejisi 99
Tenkid: Ederini Ortaya Koymak 102

E-Tablolar’a aktar
Bölüm II
Gündelik Hayat ve İslamîlik

Konu Sayfa
Bir Felsefesi Ol(ma)mak 107
Eşyayı Yeniden Tanımlamak 110
İçsel ve Dışsal Çıpalar 113
İnşaî İslam Düşüncesi 116
Yaşamak Nedir? 119
Sembolik Hayatlar 122
Sistem(at)ik Bakış 125
Bir Hikâye Gerek 128
Kaderini Sahiplenmek 131
Kurucu Değer Arayışı 134
Maddî ve Maneviyatçı Okuma 137
Merhametli Tanrı’yı Kaybetmek 140
Müslümanlar Allah’tan (c.c.) Razı mı? 143
“Müslüman”lık Deneyimi Üzerine 146
Ölümden Önce Hayat Var mı? 149
İslam: Ölümden Önce de Hayattır 152
Sünnet: Asıl Şimdi 155
Garantili Müslümanlık Söylemi 158
Geleceğini İslam’da Bul(ama)mak 161
Ateistler Bunu da Açıklasın mı? 164
“Tedbiru’l-Mütevahhid” 167
Toplumsal Anomi Görüngüleri 170
Hafıza Yitimi 173
“İçini Dökmek” Versus “İçine Dökmek” 176
İslam’ın Beden Stratejisi I 179
İslam’ın Beden Stratejisi II 182

E-Tablolar’a aktar
Bölüm III
Post/Modern Vadide Müslümanlar

Konu Sayfa
Çıpalar Kaybolurken 186
Ekranın Egemenliği 189
Büyülü Dünya 192
Dünya Popülizm(i)le Boğuldu 195
Aklın Mağlubiyeti 198
Atıştırmalık Bilgi 201
İfadesiz Yüzler 204
Reklamlar Hız Kesmez mi? 207
Birbirini Döven Sömürge Çocukları 210
“Sana Sömürgecilikten Soruyorlar” 213
Sömürge Kuşatmasını Aşmak 216
Bu Coğrafyanın İnsanları 219
Gücün Kamusallaşan Algısı: Kitle Üretimi 222
İnsan Olmadığımızı Korumak 225
İnsanın Kendisine Esareti 228
İnsanı Bırak(ma)mak 231
İnsan(lığ)ın İçi Boşal(tıl)ıyor 234
Kendi(n)i Bul(ma)sın 237
Kendisini Başkasıyla Üret(eme)mek 240
İnsan ve Tabiatten Korku I 243
İnsan ve Tabiatten Korku II 246
Makineyi İnsandan Çıkarınca 249
Sosyal Bilimler Tabii Bilimlerin İlmihâlidir 252
Entelektüel İlgisizlik 255
Post/Modernizm Üzerine 258
Post/Modern Evsizlik 261
Yersiz Yurtsuzlaşan İnsan 265
Baudrillard’ın Anladığı 268
Yeni Kültür(ellik) Değerini Yaratıyor 271
Vadide Kaybolduğunu Anla(ma)k 274
Kaynakça 277